- BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi
- Volume:2024 Issue:1
- Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi'nde Millîleştirmeler Meselesi (1923-1938)
Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi'nde Millîleştirmeler Meselesi (1923-1938)
Authors : Volkan Soran
Pages : 128-148
Doi:10.58646/bengi.1429755
View : 65 | Download : 89
Publication Date : 2024-02-19
Article Type : Research Paper
Abstract :Millîleştirme, yabancı sermayeye ait işletmelerin kamu yararı adına devlet mülkiyetine alınmasıdır. Bu açıdan bakıldığında Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında izlenen millîleştirme politikasının nedenleri ülkedeki yabancı sermayenin durumuyla bağlantılı olmuştur. Osmanlı Devleti zamanından kalma onlarca yabancı sermayeli ve ayrıcalıklı şirket 1920’li yıllar boyunca da varlığını sürdürmüş; ulaşım, iletişim, madencilik gibi alanlarda faaliyet göstermeye devam etmiştir. Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran yönetici seçkinler ise ülkedeki sermaye ve yatırım yetersizliğinden dolayı söz konusu şirketlere karşı tutarlı bir tavır takınamamıştır. Ne var ki, Lozan Antlaşması’nın hükümleri gereği Türkiye’nin uymak zorunda kaldığı ekonomik sınırlamaların kalkacağı 1929 yılı aynı zamanda tüm dünyayı etkisi altına alan büyük ve derin bir ekonomik kriz yaratınca devletin ekonomide daha etkin olduğu bir politikaya dönülmüştür. O döneme dek yalnızca 3 yabancı şirket kanun yoluyla ve satın alınarak millileştirilmişken, 1930’lu yıllarda benimsenen devletçilik denemesiyle birlikte 13 yabancı şirket daha satın alınmış ve devlet tarafından işletilmeye başlanmıştır.Keywords : Yabancı Sermaye, Ayrıcalıklı Şirketler, Devletçilik, Millî