- Milli Kültür Araştırmaları Dergisi
- Volume:7 Issue:1
- AZƏRBAYCANÇILIQ İDEYASININ KAMİL İDEOLOQU MÜHACİR PUBLİSIST HÜSEYN BAYKARA (1904-1984)
AZƏRBAYCANÇILIQ İDEYASININ KAMİL İDEOLOQU MÜHACİR PUBLİSIST HÜSEYN BAYKARA (1904-1984)
Authors : Namiq AHMADOV
Pages : 134-143
Doi:10.55774/mikad.1261918
View : 19 | Download : 26
Publication Date : 2023-06-27
Article Type : Research Paper
Abstract :Sovet rejiminin uzun illər adını yasaq etdiyi, amma Azərbaycan mühacirət tarixinin şanlı səhifələrində qürurla anılan və ömrünün sonuna qədər Azərbaycanın azadlığı uğrunda mübarizə aparmış Hüseyn Baykara müstəqillik tariximizin xalqımıza yenidən bəxş etdiyi və tanıtdığı şəxsiyyətlərindəndir. Hüseyn Baykara Şuşada doğulub, əsil adı Qara, soyadı Hüseynbəyli olub. Məşhur Şirinbəyovlar nəslindən idi. AXC-nin qurucuları sırasında olmasa da, bolşeviklər əleyhinə mübarizə yolunu gənclik illərindən seçmişdi. Hətta 1923-cü ilin sonlarında milli ideyalarına görə həbs edilmiş və şair Əhməd Cavadla eyni kamerada məhbəs yoldaşı olmuşdur. Türkiyədə Hüseyn Baykara adı ilə yaşayır, Ankara Universitetinin hüquq fakültəsini bitirdikdən sonra Elağızda hakim işləyir. Bir müddət sonra İstanbula qayıdır və prokuror vəzifəsini tutur, sonra vəkilliklə məşğul olur. Azərbaycanın istiqlalı uğrunda mübarizəsini də davam etdirir. \`Azəri-Türk\`, \`Odlu Yurd\` və b. qəzet-jurnallarda Azərbaycan mədəniyyəti, ədəbiyyatı, ziyalıları, Azərbaycan xalqının mübarizə tarixi haqqında elmi, publisistik məqalələrlə çıxış edir. Onun məqalələrində yanğı və nisgillə təqdim edilən qəsb edilmiş, yaralı bir Azərbaycan var. Baykaranın mühacirətdə çap olunmuş üç kitabı var: \`Azərbaycanda yeniləşmə hərəkatı. XIX əsr\` Ankarada 1966-cı ildə, \`Azərbaycan istiqlal mübarizәsi tarixi\` adlı kitabı İstanbulda 1975-ci ildə və üçünücü kitabı \`İran inqilabı və azadlıq hərəkatları\` 1978-ci ildə İstanbulda nəşr edilmişdir. Uzun illər Fransanın Azərbaycandakı səfirliyində çalışmış, fransız dilində çoxsaylı məktəb və universitet dərsliklərinin müəllifi olan Azelma Həsənova bu kitabları azərbaycan və rus dillərində nəşr etdirib ictimaiyyətə çatdırıb. Hüseyn Baykara Azərbaycan türkçülüyü ideyası və onun gerçək təcəssümü olan müstəqil Azərbaycan uğrunda ömrünün sonuna qədər mübarizə aparanlardan olmuşdur. 1984-cü il iyulun 1-də vəfat etmiş, İstanbulda Qaraca Əhməd məzarlığında dəfn edilmişdir.Keywords : Azərbaycan, Türkiyə, Hüseyn Baykara, Şuşa, istiqlal mübarizəsi